गज: कीदृश: भवति?
(प्रेरकप्रसंग:)
द्वारा-नूतनविष्णुरेग्मी
चत्वार: जना: अक्ष्णा काणा: आसन्।
ते एकदा गजविषये ज्ञातुं गजशालां गच्छन्ति।तत्र एक: गजरक्षक: आसीत् । स: तेषां जिज्ञासां शमयितुं तान् गजस्य समीपं नयति।ते गजं तु साक्षात् दृष्ट्वा ज्ञातुमसमर्था:। अत: ते क्रमश: गजं स्पृशन्ति।
प्रथम: काण: गजस्य पादं स्पृशन् वदति- “गज: स्तम्भसदृश: भवति।”
द्वितीय: काण: गजस्य पुच्छं स्पृशन्
वदति-“ गज: तु रज्जुवत् अस्ति।”
तृतीय: काण: गजस्य शूण्डं स्पृष्ट्वा वदति-“ सर्पसदृश: गज:” इति।
चतुर्थ: काणश्च गजस्य कर्णं स्पृशन् वदति-“ मित्राणि! गज: तु शूर्पसदृश: रे ।”
तेषां वाचं श्रुत्वा तत्रैव स्थित: गजरक्षक: तान् उद्दिश्य वदति।
भो: सखाय: ! भवन्त: गजस्य एकैकं अंगं स्पृष्ट्वा तस्य स्वरूपं निर्धारितवन्त:। परन्तु गजे तानि सर्वाणि अपि अंगानि एकधा सन्ति। तेषां मेलनेनैव एक: गजस्य सम्पूर्णं शरीरं भवति। यदि भवन्त: तेषां सम्पूर्णं शरीरं स्प्रक्षन्ति तर्हि ज्ञास्यन्ति यद् गज: वास्तविकतया कथं भवति इति। तदनन्तरं ते सर्वे गजस्यं आशरीरं स्पष्ट्वा जानन्ति यत् “गज: कीदृश: भवति?” इति।
आशय:- कस्यापि विषयस्य निर्धारणं तस्य सम्पूर्णावलोकनेन भवति।
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें